نوشته شده در دیدگاه‌تان را بنویسید

ریزسنج

ریز سنج

ریزسنج

ریزسنج ابزاری برای اندازه گیری طول می باشد که دقت زیادی دارد. در این مقاله از وبسایت لرنیان قصد داریم به بررسی این ابزار اندازه گیری بپردازیم؛ پس با ما همراه باشید.

ریزسنج چیست

میکرومتر (به انگلیسی: Micrometer) یا ریزسنج، ابزاری برای اندازه‌گیری داخلی، خارجی، ارتفاع، ضخامت ورق‌ها، قطر سیم‌ها و میله‌ها، شیارها، قطر پیچ‌ها و مهره‌ها، چرخ دنده‌ها، قطر تیغه فرزها، مته‌ها و… که باید تراشیده شوند و با دقت بالا اندازه گیری شوند است. میکرومترها از دید سیستم اندازه‌گیری مانند کولیس دو گونه‌اند که آن‌ها را میکرومترهای اینچی و میکرومترهای میلیمتری می‌نامند.

ریزسنج و کولیس

کولیس وسیله ای است که برای اندازه گیری طول های کوچک مورد استفاده قرار می گیرد. این وسیله از دو قسمت تشکیل می شود.قسمت اول خط کش و قسمت دوم آن ورنیه نامیده می شود (انتخاب این نام به افتخار ورنیه دانشمند فرانسوی و مخترع کولیس صورت گرفته است). ورنیه غلاف مدرج و متحرکی است که می تواند روی خط کش بلغزد. خط کش و ورنیه هریک دارای دو شاخک کوچک و بزرگ هستند. (شاخک های بزرگ برای اندازه گیری قطر خارجی و شاخک های کوچک برای اندازه گیری قطر داخلی اجسام بکار می رود. علاوه بر آن تیغه ای به ورنیه متصل است که برای اندازه گیری عمیق یا گودی اجسام توخالی مانند عمق استوانه توخالی(مثل استوارنه ارشمیس) بکار می رود.

وقتی شاخک های ورنیه با هم مماس هستند صفر ورنیه برصفرخطکش منطبق است. خط کش برحسب سانتی متر و میلی متر و ورنیه برحسب کسری از میلی متر مندرج شده است دربرخی از کولیس ها طول قسمت مدرج ورنیه 9 میلی متر است که بیست قسمت مساوی تقسیم گردیده است. بدین ترتیب در کولیس نوع اول طور هر درجه ورنیه معادل 9/0 میلی متر است که به اندازه 1/0 میلی متر از یک میلی متر خط کش کمتر و در نوع دوم هر درجه ورنیه برابر با 95/1 میلی متر است که از دو میلی متر روی خط کش معادل 05/0 میلی متر کوچک تر است. به همین دلیل گفته می شود که دقت کولیس های نوع اول 1/0 و دقت کولیس های نوع دوم 05/0 میلی متر است.

ریزسنج وسیله ای برای اندازه گیری های دقیق می باشد
ریزسنج وسیله ای برای اندازه گیری های دقیق می باشد

ریزسنج خوانی

اگر به خط کش میکرومتر توجه شود دیده می‌شود که دارای یک خط افقی است یکسری تقسیم بندی بالای خط افق است، و یکسری زیر خط افق است. تقسیم بندی که بالای خط افق است فاصله بین آنها یک میلیمتر است، و تقسیم بندی که زیر خط افق است فاصله بین آنها نیم میلیمتر می‌باشد. استوانه مدرج وجود دارد که روی خط کش اصلی ما حرکت می‌کند، معمولاً میکرومترها با دقت ۰۱/۰ میلیمتری ساخته می‌شوند. اگر دقت کنیم، می‌بینیم که روی ورنیه از صفر تا ۵۰ قسمت مساوی تقسیم بندی شده‌است.

حال فرض می‌کنیم قطعه‌ای را اندازه گیری کردیم و می‌خواهیم اندازه آن را بخوانیم، برای خواندن میکرومتر بدین صورت عمل می‌کنیم که به آخرین خط، خط کش که از زیر ورنیه مشخص است، دقت می‌کنیم. این اندازه اندازه اصلی ما است. برای بدست آوردن مقدار خورده آن، توجه می‌کنیم که کدام خط ورنیه رو به روی خط، خط کش به صورت کامل قرار گرفته‌است. • نکته: • در حین استفاده از میکرومتر به نکاتی می‌بایست توجه کرد: در زمان خواندن میکرومتر می‌بایست درست مقابل چشمان قرار بدهیم. در زمانیکه ما قطعه‌ای را در بین دو فک متحرک و ثابت قرار می‌دهیم، و اندازه می‌گیریم بوسیله دست استوانه مدرج را می‌چرخانیم تا با قطعه کار، تماس پیدا بکند، و وقتی تماس پیدا کرد، بقیه کار را با جغجغه انجام می‌دهیم

قسمت های مختلف ریز سنج
قسمت های مختلف ریز سنج

هر گاه استوانه متحرک به 50 قسمت تقسیم شده باشد، با چرخاندن استوانه متحرک به اندازه دو دور کامل دهانه یک میلی متر جابجا می شود (گام نیم میلی متر) و در نتیجه 100 قسمت از استوانه متحرک معادل 1 میلی متر از استوانه ثابت (خط کش ثابت) می باشد و لذا دقت دستگاه ۱۰۰/۱میلی متر می باشد.

مطالب مخصوص شما

روش کار با ریز سنج

 

روش کار با میکرومتر: همانگونه که گفته شد، مقیاس اندازه‌گیری در میکرومتر می‌تواند اینچ یامیلی‌متر باشد. اندازهٔ طول خط‌کش میکرومتر به‌صورت ۲۵ میلی‌متر، ۲۵ میلی‌متر است. این به آن معنی است که این نوع میکرومتر از مقدار صفر تا ۲۵ میلی‌متر را اندازه می‌گیرد. نوع دیگر از ۲۵ تا ۵۰ میلی‌متر را اندازه می‌گیرد. به‌همین‌ترتیب، سایر اندازه‌ها با میکرومتر مناسب آن محدوده اندازه‌گیری می‌شوند.
میکرومترهای اینچی معمولاً با قابلیت تفکیک ۰/۰۰۰۵ inch , ۰/۰۰۰۱ inch ,۰/۰۰۱ inch ساخته می‌شوند.

خواندن میکرومتر: اگر به خط‌کش میکرومتر توجه شود، دیده می‌شود که دارای یک خط افقی است. یک‌سری تقسیم‌بندی بالای خط افق است و یک‌سری زیر خط افق است. تقسیم‌بندی‌ای که بالای خط افق است فاصلهٔ بین آنها یک میلی‌متر است، و تقسیم‌بندی‌ای که زیر خط افق است فاصلهٔ بین آنها نیم میلی‌متر می‌باشد. استوانه‌ای مدرج وجود دارد که روی خط‌کش اصلی ما حرکت می‌کند، معمولاً میکرومترها با دقت ۰/۰۱ میلی‌متری ساخته می‌شوند. اگر دقت کنیم، می‌بینیم که روی ورنیه از صفر تا ۵۰ قسمت مساوی تقسیم‌بندی شده‌است.
حال فرض می‌کنیم قطعه‌ای را اندازه‌گیری کردیم و می‌خواهیم اندازهٔ آن را بخوانیم، برای خواندن میکرومتر به‌این‌صورت عمل می‌کنیم که به آخرین خط، خط‌کش که از زیر ورنیه مشخص است، دقت می‌کنیم. این اندازه اندازهٔ اصلی ما است. برای به‌دست آوردن مقدار خُردهٔ آن، توجه می‌کنیم که کدام خط ورنیه روبه‌روی خط، خط‌کش به‌صورت کامل قرار گرفته‌است.

هنگام استفاده از میکرومتر به نکاتی باید توجه کرد:
در زمان خواندن میکرومتر باید درست مقابل چشمان قرار دهیم.
در زمانی که ما قطعه‌ای را در بین دو فک متحرک و ثابت قرار می‌دهیم، و اندازه می‌گیریم به‌وسیلهٔ دست استوانهٔ مدرج را می‌چرخانیم تا با قطعهٔ کار، تماس پیدا کند، و وقتی تماس پیدا کرد، بقیهٔ کار را با جغجغه انجام می‌دهیم.